ต้นกระพี้จั่น

ชื่อวิทยาศาสตร์ :    Millettia brandisiana Kurz

ชื่อสามัญ :      White Cheesewood

วงศ์ :    Leguminosae-Papilionoideae

ชื่ออื่น :  จั่น, พี้จั่น, ปี้จั่น

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

        ลำต้น ไม้ต้น ขนาดเล็กถึงขนาดกลาง สูง 8 – 20 เมตร ผลัดใบ เรือนยอดทรงกลม โคนต้นเป็นพูพอน เปลือกสีน้ำตาล หรือน้ำตาลเทาแตกเป็นสะเก็ดเล็กๆ ตามกิ่งมีรอยแผลทั่วไป

        ใบ ใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ เรียงสลับ แกนกลางใบประกอบยาว 14-18 ซม. มีใบประกอบย่อย 11-17 ใบ เรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปไข่กลับแกมรูปขอบขนาน กว้าง 2-3.5 ซม. ยาว 4.5-8 ซม. ปลายใบมนทู่ และหยักเว้าเล็กน้อย โคนใบมนกลมหรือสอบเป็นรูปลิ่มกว้างๆ ขอบใบเรียบ แผ่นใบบางแต่ค่อนข้างเหนียว สีเขียวเข้มอมเทา ผิวใบด้านล่างสีเขียวนวล มีขนละเอียดที่เส้นแขนงใบ

        ดอก  ช่อแยกแขนง ออกตามกิ่งและง่ามใบ ดอกย่อยสีม่วงแกมขาว หรือสีชมพูอมม่วง รูปถั่ว กลีบเลี้ยงสีม่วงดำเชื่อมติดกันคล้ายรูประฆัง ปลายแยกออกเป็น 5 แฉก ยาว 0.4 – 0.5 เซนติเมตร มีขนอ่อนปกคลุม ดอกตูมสีน้ำตาลเข้มหรือม่วงดำ มีกลีบดอก 5 กลีบ 4 กลีบมีรูปร่างยาวรีรูปขอบขนาน กว้าง 0.3 – 0.5 เซนติเมตร ยาว 1.0 – 1.5 เซนติเมตร และอีก 1 กลีบมีรูปร่างกลมบิดม้วน กว้าง 1.5 เซนติเมตร ยาว 1.8 – 2.0 เซนติเมตร มีเกสรเพศผู้ 10 อัน

        ผล  ผลแห้งแก่แล้วแตกสองแนว ฝักแบน โคนแคบกว่าปลาย กว้าง 2 – 2.5 เซนติเมตร ยาว 9 – 12 เซนติเมตร เปลือกเกลี้ยงหนาคล้ายแผ่นหนัง ขอบเป็นสัน เมล็ดสีน้ำตาลดำ 1 – 4 เมล็ด

ประโยชน์ของกระพี้จั่น

เนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้าง  ทำด้ามเครื่องมือ แกะสลัก  ทำดินสอ และเยื่อกระดาษ  ใบอ่อนรับประทานได้ นิยมปลูก เป็นไม้ดอกสวยงามประเภทไม้ยืนต้นตามบ้าน ตามสำนักงาน สวนสาธารณะ รีสอร์ตทั่วไป เวลามีต้นสูงใหญ่จะให้ร่มเงาสร้างระบบนิเวศได้ดีและมีดอกสวยงามมาก ประโยชน์ทั่วไป ในยุคสมัยก่อน เนื้อไม้ใช้ทำฟืน